ذكر مشركان فرمود در عقب آن بيان احوال ايشان مىكند در بطر نزد نعمت و ياس نزد شدت و ميفرمايد كه * ( وَإِذا أَذَقْنَا النَّاسَ ) * و چون بچشانيم مر كافران را * ( رَحْمَةً ) * نعمتى از صحت وسعت و امنيت و مانند آن * ( فَرِحُوا بِها ) * بسيار شادمان شوند به آن * ( وَإِنْ تُصِبْهُمْ ) * و اگر برسد بايشان * ( سَيِّئَةٌ ) * زحمتى و شدتى از مرض و قحط و خوف و امثال آنكه موجب مسائت ايشانست * ( بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ) * به سبب آنچه از پيش فرستاده است دستهاى ايشان يعنى چون بلا بايشان رسد بجهة شأمت كردارهايى است كه كرده‌اند * ( إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ ) * آن گاه ايشان نوميد ميشوند از رحمت و جزع و فزع و بىصبرى كنند و اميدوار نميشوند به آنكه حقتعالى رفع آن نمايد يعنى نه شكر دارند و نه صبر ميكنند بر محنت و اميدوارى از حضرت عزت بر دفع بليه ايثار * ( بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ) * بر بما قدموا بنا بر تغليب اكثر و اظهر است چه اكثر عمل از يدين صادر مىشود و عمل قلبى اگر چه بسيار است اما مخفى است بعد از آن تنبيه ايشان مىكند بر توحيد خود بقوله * ( أَ وَلَمْ يَرَوْا ) * آيا نديده‌اند يعنى ندانسته‌اند * ( أَنَّ اللَّه ) * آنكه خداى تعالى * ( يَبْسُطُ الرِّزْقَ ) * گشاده و فراخ ميگرداند روزى را * ( لِمَنْ يَشاءُ ) * براى هر كه ميخواهد بمحض حكمت * ( وَيَقْدِرُ ) * و تنگ ميسازد بر هر كه ميخواهد بر وفق مصلحت * ( إِنَّ فِي ذلِكَ ) * بدرستى كه در اين قبض و بسط * ( لآياتٍ ) * هر آينه دلايل عبرتست * ( لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ) * براى هر گروهى كه تصديق كنند حكم الهى را در قبض و بسط و شكر گويند در سراء و صبر كنند در ضراء چه بناى كار مؤمن و اساس امر ايمان بر اين دو صفت است تا استدلال كنند به آن بر كمال قدرت و حكمت و چون حقتعالى بيان فرمود كه اصابة سيئة بر بنده جهت شأمت افعال ايشانست كه از دست ايشان صادر مىشود در عقب آن ذكر آن چيزى مىكند كه واجب است فعل آن از انفاق بر فقراء و بيان آن چيزى كه لازم است ترك آن از سمعه و ريا تا ايمن شود از رسيدن سيئه به او ميفرمايد كه * ( فَآتِ ) * پس بده اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله * ( ذَا الْقُرْبى ) * خداوند قرابت را از بنى هاشم * ( حَقَّه ) * حق او را از غنيمت كفار و غير آن و به آن صلهء رحم را مرعى دار و از مجاهد و سدى مروى است كه همهء امت در اين خطاب داخلند و مراد اعطاى خمس است به فقراء اهل بيت سيد مختار صلَّى اللَّه عليه و آله و از ابى سعيد خدرى و غيره ماثور است كه لما نزلت هذه لاية على النبى ( ص ) اعطى فاطمة ( ع ) فدكا و سلمه اليها يعنى چون آيه نازل شد بر پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله آن حضرت فدك را بفاطمه داد و به او تسليم نمود و اين روايت از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه عليه السّلام